ROLA I ISTOTA KONSULTACJI SPOŁECZNYCH

ROLA I ISTOTA KONSULTACJI SPOŁECZNYCH

  1. Pojęcie konsultacji
  2. Charakter konsultacji
  3. Konsultacje są obligatoryjne w następujących sprawach:
  4. Obowiązkowe konsultacje przewidują też ustawy
  5. Ustawy nie regulują zasad i trybu przeprowadzania konsultacji. Kwestie te określają samodzielnie rady jednostek samorządu terytorialnego w drodze uchwały.
  6. Dlaczego warto konsultować i brać udział w konsultacjach?
  7. Propozycja Kodeksu Konsultacji
  8. Sens i cel konsultacji
  9. Zakres przedmiotowy konsultacji
  10. 7 zasad konsultacji
  11. Formy konsultacji społecznych

 


 

Pojęcie konsultacji
Wyrażenie opinii w jakiejś sprawie. W odróżnieniu od referendów, wyniki konsultacji nie są nigdy prawnie wiążące.

Charakter konsultacji
fakultatywny (nieobowiązkowy) - fakultatywne konsultacje z mieszkańcami przeprowadzane są w sytuacjach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla wspólnot samorządowych. Ustawa nie precyzuje, które sprawy mają charakter „ważny”, zdecydować o tym ma sama jednostka samorządu.
obligatoryjny (obowiązkowy) - obligatoryjne konsultacje odbywają się wtedy, gdy przepis prawa nakłada obowiązek ich przeprowadzenia przed podjęciem rozstrzygnięcia w określonej sprawie.

Konsultacje są obligatoryjne w następujących sprawach:

  • tworzenia, łączenia, dzielenia i znoszenia gmin oraz ustalania ich granic,
  • nadania gminie lub miejscowości statusu miasta i ustalania jego granic,
  • ustalania i zmiany nazwy gmin oraz siedziby ich władz,
  • tworzenia jednostki pomocniczej.

Obowiązkowe konsultacje przewidują też ustawy:

  • o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym;
  • o zasadach prowadzenia polityki rozwoju;
  • o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko;
  • ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

Ustawy nie regulują zasad i trybu przeprowadzania konsultacji. Kwestie te określają samodzielnie rady jednostek samorządu terytorialnego w drodze uchwały.
Rozwiązania przyjmowane w poszczególnych samorządach nie są i nie muszą być takie same.
Istniejące rozwiązania polegają na:

  • uchwaleniu uchwały o charakterze ogólnym w sprawie trybu i zasad przeprowadzania konsultacji (stosowanej w każdym przypadku konsultacji);
  • podejmowaniu odrębnych uchwał, określających zasady i tryb przeprowadzania konsultacji, każdorazowo przy konieczności ich przeprowadzenia.

Dlaczego warto konsultować i brać udział w konsultacjach?

  • mieszkańcy poznają i lepiej rozumieją intencje władz lokalnych
  • zwiększa się zaufanie do władz lokalnych dzięki efektywnej, sprawnej komunikacji
  • łatwiej jest określić potrzeby lokalne
  • wykorzystuje się zasoby lokalne do rozwiązywania problemów - szerokie korzystanie z różnorodnych kompetencji, umiejętności ludzi i instytucji
  • mieszkańcy stają się aktywnym podmiotem zmiany
  • rozwija się kultura dialogu i kreatywności
  • zapobiega się potencjalnym konfliktom w przyszłości, w szczególności w sprawach drażliwych
  • mieszkańcy chcą konsultacji.

Jak nie konsultować? Najczęstsze powody utrudniające przeprowadzenie konsultacji

  • zbyt krótki czas przeznaczony na przeprowadzenie konsultacji
  • przekonanie partnerów społecznych i obywateli, że ich zaangażowanie i uwagi nie wpłyną w żadnej mierze na ostateczny kształt konsultowanego dokumentu (konsultacja fasadowa)
  • brak dostatecznej wiedzy dotyczącej przedmiotu konsultacji, skomplikowana materia dokumentu
  • złe doświadczenia z poprzednich konsultacji — łamanie zasad, przepisów prawnych, niskie standardy działania, błędy w dokumentach, opóźnienia, brak reakcji urzędu na zgłoszone uwagi itp.
  • brak jasnej odpowiedzialności po stronie organu przeprowadzającego konsultację — nie wiadomo, kto (jednostka organizacyjna lub osoba) bezpośrednio odpowiada za proces konsultacyjny; bałagan kompetencyjny.

Propozycja Kodeksu Konsultacji
Kodeks Konsultacji to dokument opracowany przez grupę ekspertów po I Kongresie Wolności w Internecie w czerwcu 2012 roku. Siedem wypracowanych zasad stało się obowiązującym standardem w konsultacjach prowadzonych przez Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji dla projektów wszystkich aktów normatywnych oraz programów i dokumentów strategicznych (zarządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji). Do 7 zasad konsultacji odwołuje się Program Lepsze regulacje 2015, który został przyjęty przez rząd w styczniu 2013 r.

Najważniejsze rekomendacje zespołu:

  • szerokie rozpropagowanie w administracji Kodeksu Konsultacji i uczynienie go wiążącym poprzez nadanie mu co najmniej statusu zarządzenia
  • wprowadzenie w administracji procesów i zmian organizacyjnych umożliwiających sprawne prowadzenie konsultacji i monitorowanie ich przebiegu
  • szkolenia dla urzędników, a także wspieranie idei konsultacji w społeczeństwie (poprzez szkołę, media, kampanie społeczne)
  • przeprowadzenie debaty publicznej dotyczącej zasadności przygotowania ustawy regulującej całość procesu tworzenia legislacji.

Sens i cel konsultacji
celem konsultacji jest poprawa jakości decyzji i legislacji
konsultacje są kluczowym sposobem włączania obywateli w proces podejmowania decyzji
konsultacje są inicjowane przez administrację publiczną
uczestniczenie w konsultacjach jest prawem każdego obywatela.

Zakres przedmiotowy konsultacji
Zgodnie z proponowanym Kodeksem, konsultacjom powinny podlegać wszystkie projekty aktów prawnych (ustaw i rozporządzeń), a także ważne z punktu widzenia opinii publicznej inne dokumenty, zwłaszcza te o charakterze strategicznym, nawet jeśli formalnie nie mają statusu odrębnych aktów prawnych.

7 zasad konsultacji
1. Dobra wiara
Konsultacje prowadzone w duchu dialogu obywatelskiego. Strony słuchają się nawzajem, wykazując wolę zrozumienia odmiennych racji (gotowość wprowadzania zmian, jasna informacja o przedmiocie i terminie konsultacji, odpowiedni czas, materiały).
2. Powszechność
Każdy zainteresowany tematem powinien dowiedzieć się o konsultacjach i wyrazić swój pogląd. Platforma internetowa, informacja w Biuletynie Informacji Publicznej, lista interesariuszy, dokumenty on-line w otwartych formatach, nie tylko ogłoszenia, ale też zaproszenie, przedmiot konsultacji jasny i zrozumiały.
3. Przejrzystość
Informacje o celu, regułach, przebiegu i wynikach konsultacji muszą być powszechnie dostępne. Jasne musi być, kto reprezentuje jaki pogląd (dokumentowanie i upowszechnianie poszczególnych etapów konsultacji; jawność uwag i odpowiedzi).
4. Responsywność
Każdemu, kto zgłosi opinię należy się merytoryczna odpowiedź w rozsądnym terminie. (podsumowanie konsultacji powinno mieć formę publicznie dostępnego dokumentu).
5. Koordynacja
Konsultacje powinny mieć gospodarza odpowiedzialnego za konsultacje tak politycznie, jak organizacyjnie (gospodarz-osoba zapraszająca do konsultacji, do tego informacja o koordynatorze procesu konsultacji).
6. Przewidywalność
Konsultacje powinny być prowadzone w zaplanowany sposób i w oparciu o czytelne reguły – od początku prac nad zmianą do samego końca (nie można nazwać konsultacjami procesu akceptowania podjętych już decyzji czy zbierania opinii w terminie krótszym niż 7 dni, musi być też czas na analizę opinii).
7. Poszanowanie dobra ogólnego i interesu publicznego
Organizator konsultacji przygotowując ostateczną wersję rozwiązania, kieruje się interesem publicznym, a nie tylko poszczególnych grup.

Formy konsultacji społecznych
Konsultacje mogą być prowadzone w co najmniej jednej z podanych form:

  • konsultacje pisemne
  • konferencja
  • otwarte spotkanie z mieszkańcami, np. Kawiarenka Obywatelska
  • otwarte spotkanie z przedstawicielami organizacji pozarządowych
  • przyjmowanie opinii za pośrednictwem strony internetowej
  • przyjmowanie opinii w siedzibie urzędu
  • powołanie zespołu opiniodawczo-konsultacyjnego
  • sondaż deliberatywny (udział kilkuset uczestników, wybór jednego spośród kilku sformułowanych rozwiązań)
  • budżet partycypacyjny
  • Future City Games (specjalna metodologia, spotkanie prowadzi „mistrz”, udział ok. 25 uczestników, metoda służy głównie do procesów rewitalizacji, opracowując wizje i zasoby miejsca)
  • 21st century Town Meeting (formuła bardzo kosztowna ze względu na zastosowanie bezprzewodowych technik głosowania, łączy do kilku tys. osób, które pracują w małych grupach)
  • World Cafe (wypracowanie pomysłów, nie rozwiązań, rozmowy przy małych stolikach, trwa 2-3 godziny)
  • sąd obywatelski, narada obywatelska (mieszkańcy „sądzą” daną kwestię, powołują ekspertów - „świadków”, co trwa 3-4 dni)
  • panel obywatelski (zasięganie opinii w jakiejś sprawie stałej grupy dobranych lub wylosowanych osób na okres 2-4 lat)
  • Open Space („antykonferencja”, w której bierze udział od kilku do kilku tys. osób, praca w samosterownych grupach, dowolny czas trwania)
  • komisje dialogu społecznego (tworzone przy właściwych komórkach organizacyjnych gminy na wniosek zainteresowanych organizacji pozarządowych, charakter inicjatywno-doradczy, udział oddelegowanych przedstawicieli samorządu).

Ankieta

1 ankieta

Czy uważasz, że w Białymstoku jest potrzebny wieloletni program współpracy samorządu z organizacjami pozarządowymi?

Dodaj nową odpowiedź!
1 możliwych do oddania głosów

jVS by www.joomess.de.

Kalendarz

kwiecień 2018
Pn Wt Śr Cz Pt So N
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30

Kontakt

Urząd Miejski w Białymstoku
Centrum Współpracy Organizacji Pozarządowych

ul. Świętojańska 22/1
15-950 Białystok

tel.: 85 732 82 20

e-mail: centrum@um.bialystok.pl